Karabağlar Yaylası

Karabağlar, sıradan bir yayla değil — Türkiye'nin "çıkılmayıp inilen" tek yaylasıdır. Çünkü Muğla şehir merkezinden daha alçakta yer alır. Bu adı almasının sebebi, Gökova Körfezi'nden daha yüksekte olmasıdır. Evliya Çelebi 1670'te buraya geldiğinde Seyahatname'sine şöyle yazmış: "Garip bir adem bu Karabağlar'a girse yolunu kaybeder. Bağ yollarında asla güneş yoktur... Osmanlı ülkesinde benzeri Malatya'nın Aspuzi yahut Konya'nın Meram'ı ola..." Bu betimleme bugün hâlâ doğru — yaylanın iç yollarında, çınar ve meyve ağaçlarının yarattığı tünel etkisi hâlâ görülür. Yayla, 11 büyük bağ alanından oluşur; ismi de bu bağlardan gelir. Eskiden buralarda şarap üretimi yapılıyordu. Karabağlar'ın mimari ve kültürel kalbini dört unsur oluşturur: • Bağ evleri ("Yurtta"): 3,5–5 dönümlük araziler içine yapılmış, geleneksel Muğla mimarisine sahip yazlık evler. Yöre halkı bunlara "yurtta" der. İlkbaharda Muğlalılar yaylaya "göç eder" ve yaz boyu burada tarım, hayvancılık ve sosyal hayat sürer. • İrim ve kesikler: Yayladaki tarlaları birbirinden ayıran taş duvarlar (kesikler) ve onların arasında kalan yollar (irim). Yüzlerce, belki binlerce yılda oluşmuş bu örümcek ağı doku, Karabağlar'ın en önemli kültürel mirasıdır. • Yayla kahveleri: 20'den fazla "merkez"den oluşan yayla, isimlerini bu kahvelerden alır. Önlerinde 150–200 yıllık çınarlar bulunan kahve meydanları, bir zamanlar yayla yaşamının sosyal, ticari ve kültürel kalbiydi: bakkal, mescit, lokanta, fırın, kasap, demirci, berber bir aradaydı. Bugün hâlâ ziyaret edebileceğiniz tarihi kahveler: Bakkallar Kahvesi, Hacı Ahmet Kahvesi, Gökkıble Kahvesi. Pek çoğu restoranlaşmış; büryan kebabı, döş, kapama gibi yöresel yemekleri tadabilirsiniz.